Kiedy jest Światowy Dzień Pizzy?

Światowy Dzień Pizzy obchodzimy oficjalnie 17 stycznia, w dniu św. Antoniego, patrona pizzerii. W Polsce oraz w Stanach Zjednoczonych bardzo popularną datą obchodów jest również 9 lutego.

Kiedy jest Światowy Dzień Pizzy?

Jeśli zastanawiasz się, kiedy jest Światowy Dzień Pizzy, oficjalny termin przypada 17 stycznia. Datę wybrano na dzień wspomnienia św. Antoniego, uznawanego za patrona pizzerii i pizzaioli. Święto w tej formie obchodzone jest od 2018 roku i ma włoskie korzenie.

Oficjalny Światowy Dzień Pizzy przypada 17 stycznia, jednak w Polsce i USA najhuczniej obchodzimy to święto 9 lutego.

Drugi termin, czyli 9 lutego, wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych, gdzie funkcjonuje jako National Pizza Day. Zyskał popularność dzięki mediom społecznościowym, kampaniom promocyjnym i kulturze popularnej. W Polsce ta data również mocno zakorzeniła się w kalendarzu restauracji oraz pizzerii.

W 2026 roku 17 stycznia wypada w sobotę, a 9 lutego w poniedziałek. Brazylijczycy obchodzą własny dzień pizzy 31 sierpnia. Trzy terminy wynikają więc z różnych tradycji, a nie z jednego, globalnego kalendarza ustanowionego przez wspólną instytucję.

Jak świętować Światowy Dzień Pizzy?

Najprostszy sposób to wizyta w ulubionej pizzerii i zamówienie klasycznej margherity albo wariantu z mniej oczywistymi dodatkami. W wielu lokalach 9 lutego pojawiają się specjalne menu, degustacje, rabaty oraz wydarzenia dla całych rodzin.

Miłośnicy gotowania mogą zapisać się na warsztaty kulinarne i nauczyć się formowania ciasta, przygotowania sosu oraz wypieku w wysokiej temperaturze. Pizza dobrze sprawdza się także podczas domowego spotkania. Każdy uczestnik może przygotować własną wersję, a później porównać różne style ciasta i dodatki.

Historia Światowego Dnia Pizzy

Nie ma jednej, powszechnie potwierdzonej informacji o autorze pomysłu ustanowienia święta 9 lutego. Termin ten rozwinął się przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, a następnie rozpowszechnił w innych krajach dzięki mediom i działalności lokali gastronomicznych.

Data 17 stycznia ma bardziej tradycyjny, włoski charakter. Łączy święto pizzy z dniem św. Antoniego, patrona pizzerii. Oba terminy funkcjonują równolegle, lecz ich znaczenie jest inne. W Polsce spotkasz promocje i wydarzenia zarówno w styczniu, jak i w lutym.

Historia pizzy

Płaskie chleby z dodatkami jedli już mieszkańcy starożytnego basenu Morza Śródziemnego. Grecy i Rzymianie wypiekali placki z mąki i wody, które podawano z oliwą, rybami, ziołami lub tłuszczem.

Nie były jeszcze pizzą w obecnym znaczeniu, ale przypominały jej pierwowzór. Jedzenie takich placków było proste, tanie i wygodne – dlatego przez długi czas kojarzyło się głównie z codziennym posiłkiem uboższych mieszkańców.

Pierwszy znany zapis słowa „pizza” pochodzi z 997 roku. Odnaleziono go w dokumencie dotyczącym dzierżawy domu w Gaecie.

Współczesna forma dania narodziła się znacznie później, w XVIII-wiecznym Neapolu. Przełomem okazało się rozpowszechnienie pomidorów sprowadzonych z Ameryki. Początkowo Europejczycy podchodzili do nich nieufnie, lecz około 1760 roku zaczęto coraz częściej wykorzystywać je w kuchni.

Pizza z sosem pomidorowym była tanim jedzeniem ulicznym. Z czasem neapolitańskie placki zaczęły trafiać do coraz szerszego grona odbiorców. Ich popularność rosła wraz z rozwojem pizzerii.

W 1889 roku kucharz Raffaele Esposito miał przygotować dla królowej Małgorzaty Sabaudzkiej pizzę z pomidorami, mozzarellą i bazylią. Kolory dodatków nawiązywały do włoskiej flagi.

Wersję tę nazwano margheritą, choć historycy wskazują, że opowieść o królewskiej wizycie może mieć charakter legendy. Niezależnie od prawdziwości tej historii margherita stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych wariantów pizzy.

Włosi zabrali pizzę ze sobą podczas emigracji do Stanów Zjednoczonych. Pierwsze pizzerie powstawały tam już pod koniec XIX wieku, a po II wojnie światowej danie zaczęło zdobywać popularność na kolejnych kontynentach.

Lokalne upodobania doprowadziły do powstania wielu stylów i wariantów. Pizza hawajska, mimo nazwy, powstała w Kanadzie i jest zwykle łączona z kucharzem Samem Panopoulosem.

Różnorodność rodzajów pizzy

Nie istnieje zamknięty katalog wszystkich rodzajów pizzy. Obok margherity, marinary i capricciosy spotyka się placki z warzywami, owocami morza, rybami, jajkiem, ananasem, a nawet słodkimi dodatkami.

O smaku decydują nie tylko składniki, lecz także rodzaj mąki, nawodnienie ciasta, czas fermentacji, jego grubość oraz sposób wypieku. Który wariant wybrać? Najlepiej zacząć od porównania dwóch różnych stylów.

Pizza neapolitańska i rzymska

Pizza neapolitańska ma miękkie, elastyczne ciasto i wyraźnie wyrośnięty rant. W tradycyjnej wersji stosuje się między innymi pomidory San Marzano, mozzarellę oraz świeżą bazylię. Placek wypieka się bardzo krótko w mocno nagrzanym piecu, dlatego środek pozostaje delikatny.

Pizza rzymska jest zwykle cieńsza i bardziej chrupiąca. Jej brzegi nie tworzą tak wysokiego obramowania, a ciasto może mieć około 1–2 cm grubości.

Często podaje się ją z szynką parmeńską, rukolą, parmezanem lub bazylią. Neapolitańska lepiej pasuje osobom, które lubią sprężysty i miękki środek. Rzymska spodoba się tym, którzy szukają wyraźnie chrupiącego spodu.

Pizza w liczbach i ciekawostki

Norwegia znajduje się wśród światowych liderów spożycia pizzy. Na jednego mieszkańca przypada tam około 11,4 kg tego dania rocznie. Wysoko w rankingach plasują się także Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, podczas gdy Włochy nie zajmują pierwszego miejsca.

• największa pizza według rekordu Guinnessa miała 1296,72 m² i powstała w Los Angeles 19 stycznia 2023 roku,
• najdłuższa pizza miała 1930,39 m i została przygotowana w Fontanie w Kalifornii,
• najdroższa pizza „Louis XIII” z Salerno kosztuje około 12 000 dolarów,
• w 2001 roku pizza wysłana przez Pizza Hut trafiła na Międzynarodową Stację Kosmiczną,
• jedna z rekordowych pizz zawierała aż 154 rodzaje sera,
• najostrzejsza pizza miała około 3,2 miliona jednostek w skali Scoville’a.

Pizza pojawiła się również w menu McDonald’s. W 1989 roku sieć testowała i sprzedawała ten produkt, lecz wycofała go w latach 90. Obecnie pizza bywa dostępna tylko w nielicznych lokalach w Stanach Zjednoczonych, między innymi w restauracji w Orlando.

Pizza trafiła także do popkultury. Pojawia się w filmach, serialach, reklamach i grach, a jej charakterystyczny okrągły kształt stał się rozpoznawalnym symbolem szybkiego jedzenia. Trudno znaleźć drugie danie, które tak łatwo łączy prostą bazę z lokalnymi pomysłami.

Pizza jako dziedzictwo kulinarne

Pizza neapolitańska otrzymała w Unii Europejskiej oznaczenie TSG, czyli Gwarantowana Tradycyjna Specjalność. Wpis do rejestru został dokonany na mocy rozporządzenia z 4 lutego 2010 roku. Wyróżnienie odnosi się do tradycyjnego sposobu przygotowywania i cech odróżniających ten styl od innych pizz.

Pizza neapolitańska została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO w 2017 roku, co potwierdza jej status jako światowego fenomenu kulinarnego.

Wyróżnienie UNESCO obejmuje nie tylko sam wypiek, lecz także sztukę pizzaiola. Liczą się techniki wyrabiania i rozciągania ciasta, praca z piecem oraz przekazywanie umiejętności kolejnym pokoleniom.

Jak przygotować pizzę w domu?

Do domowego wypieku nie trzeba mieć profesjonalnego pieca. Najlepszy efekt daje połączenie dobrze wyrobionego ciasta, długiej fermentacji i maksymalnej temperatury piekarnika.

1. Wymieszaj mąkę, wodę, sól i niewielką ilość drożdży. Wyrabiaj ciasto, aż stanie się gładkie oraz sprężyste.
2. Pozostaw je do odpoczynku w temperaturze pokojowej, a następnie włóż do lodówki na 12–24 godziny.
3. Przygotuj prosty sos pomidorowy. Nie nakładaj zbyt dużej ilości dodatków, ponieważ mogą obciążyć ciasto i sprawić, że pizza będzie wilgotna.
4. Rozciągaj ciasto dłońmi zamiast wałkiem. Pozwoli to zachować pęcherzyki powietrza i uzyskać lżejszą strukturę.
5. Rozgrzej piekarnik na najwyższą temperaturę przez co najmniej 30 minut. Jeśli masz kamień lub stal do pizzy, umieść je w środku przed nagrzewaniem. Materiał zgromadzi ciepło i szybciej dopiecze spód niż zwykła blacha.
6. Piecz placek przez kilka do kilkunastu minut, zależnie od temperatury urządzenia i grubości ciasta. Wysoka temperatura powinna szybko zarumienić rant oraz spód.

Kamień lub stal do pizzy pomagają uzyskać bardziej chrupiący spód w domowym piekarniku. Stal nagrzewa się intensywnie i przekazuje ciepło szybciej, natomiast kamień zapewnia stabilne, równomierne warunki wypieku.

Światowy Dzień Pizzy w Polsce

W Polsce najczęściej świętujemy pizzę 9 lutego, choć tradycyjny włoski termin przypada 17 stycznia. Wybór daty zależy od charakteru wydarzenia. Styczniowe obchody nawiązują do włoskiej tradycji, a lutowe częściej wiążą się z promocjami organizowanymi przez lokale gastronomiczne.

Przed wizytą w pizzerii dobrze sprawdzić godziny wydarzenia, zasady rezerwacji oraz czas obowiązywania oferty. Popularne lokale mogą szybko zapełniać stoliki, zwłaszcza gdy święto wypada w weekend.

Domowe świętowanie nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Wystarczy ciasto, sos pomidorowy, ser i dodatki, które lubisz. Możesz też urządzić degustację kilku stylów pizzy, aby porównać miękkie ciasto neapolitańskie z chrupiącą wersją rzymską.